Biergeschiedenis: Zuid-Hollandsche Brouwerij (ZHB)
De Zuid-Hollandsche Bierbrouwerij hoort bij de grote biergeschiedenissen van Den Haag. De onderneming ontstond in 1881, toen Louis Kirchmann aan de Noordstraat een nieuwe brouwerij begon. Een jaar eerder was al grond aangekocht. De plek lag gunstig in een groeiende stad, met ruimte voor gebouwen, opslag, verkeer en industriële uitbreiding. �
SHIE +1
ZHB begon niet als een klein lokaal brouwhuis, maar als een bedrijf met duidelijke ambitie. In 1882 werd de brouwerij omgevormd tot een naamloze vennootschap met een startkapitaal van 125.000 gulden. Dat laat zien hoe serieus het project werd opgezet. Den Haag groeide in deze jaren snel, en daar sloot zo’n moderne brouwerij goed op aan. �
SHIE +1
In de eerste jaren brouwt ZHB vooral Beijersch bier, een bierstijl die in de late negentiende eeuw sterk in aanzien stond. Die populariteit reikte ver. In 1894 kreeg de brouwerij de titel hofleverancier. Daarmee kreeg ZHB niet alleen prestige, maar ook een duidelijk herkenbare plaats binnen de Nederlandse bierwereld van die tijd. �
Nederlandse Biercultuur +1
De brouwerij groeide vervolgens stevig door. In 1892 werd het kapitaal verhoogd tot 600.000 gulden. In 1899 kwam er een nieuw brouwhuis en rond 1910 volgden verdere investeringen, waaronder een nieuwe stoommachine en een hoog ketelhuis met markante schoorsteen. ZHB ontwikkelde zich zo tot een technisch krachtige en moderne stadsbrouwerij. �
SHIE +1
Op het terrein stond niet alleen de brouwerij zelf. Volgens het Haags Gemeentearchief waren er ook een kuiperij en een ijsfabriek aanwezig. Dat zegt veel over de schaal en organisatie van het bedrijf. Bier maken was hier geen klein ambacht meer, maar een volledig industrieel proces waarin vaten, koeling, opslag en logistiek nauw samenhingen. �
Haags Gemeentearchief
Aan het begin van de twintigste eeuw was ZHB uitgegroeid tot de grootste brouwerij van Den Haag en zelfs tot een van de grotere brouwerijen van Nederland. De Nederlandse Biercultuur-databank noemt haar ooit een van de zes grootste brouwerijen van het land. Agentschappen liepen van Leeuwarden tot Heerlen, wat de landelijke reikwijdte goed laat zien. �
Nederlandse Biercultuur +1
De kracht van ZHB lag niet alleen in productie, maar ook in afzet. In de jaren twintig bezat of bediende de brouwerij honderden cafés, hotels en restaurants. Het Haags Gemeentearchief noemt onder meer Grand Hotel Central en Seinpost op Scheveningen. Er was zelfs een contract met Wagons-Lits, waardoor ZHB-bier ook in de trein verkrijgbaar was. �
Haags Gemeentearchief
Ook buiten Nederland werd de naam zichtbaar. SHIE noemt 1913 als begin van de export naar Engeland. Andere Haagse bronnen melden daarnaast kantoren in Brussel, Londen, Parijs en Batavia. ZHB was dus niet alleen een Haagse brouwerij, maar ook een onderneming met internationale ambities, passend bij een tijd van handel, techniek en groeiend merkbewustzijn. �
SHIE +1
Toch veranderde de bierwereld in de twintigste eeuw ingrijpend. In 1960 fuseerde ZHB met Oranjeboom en Barbarossa Groningen. Daarmee werd de brouwerij onderdeel van een groter concern en verdween stap voor stap de zelfstandige koers. De Haagse vestiging bleef nog in gebruik, maar de schaalvergroting in de sector drukte steeds zwaarder op zulke oude stadsbedrijven. �
Haags Gemeentearchief +1
Het einde kwam op 31 december 1974, toen de brouwerij definitief sloot. Daarmee verdween een markant Haags bierbedrijf uit het stadsbeeld. De herinnering bleef wel bestaan, onder meer in de naam ZHB-Hoven. Sinds 2018 leeft ZHB opnieuw als biernaam, maar dan als herleving van een historische brouwerijtraditie, niet als ononderbroken voortzetting van het oude bedrijf. �
Den Haag zoals het was +2